De jaarlijkse dag zal in 2026 georganiseerd worden bij Statistiek Vlaanderen in Brussel met als thema Inclusief mixed-mode onderzoek.
Er is sprake van dalende deelnamebereidheid aan onderzoek, zoals bij enquêtes. Wat ligt hieraan ten grondslag? Enkele belangrijke oorzaken zijn daarbij dat mensen zich niet herkennen in het onderzoek en de uitkomsten ervan. Dat ze zich niet serieus genomen voelen. Dat een verzoek tot deelname aan een onderzoek en het onderwerp ervan niet aansluit bij hun sociale werkelijkheid. Dat ze niet zonder problemen kunnen meedoen als ze worden uitgenodigd voor deelname. Wat kunnen we doen om deze oorzaken aan te pakken en de trend om te draaien? Deels om budgetredenen en deels om meer maatwerk te kunnen bieden, zijn veel instituten overgestapt op mixed-mode onderzoek en bevraging. Deelnemers hebben de keuze uit meerdere modes, van papier en/of online tot telefoon en/of persoonlijk. De modes zijn zelf aan verandering onderhevig. Online kanalen zijn sterk toegenomen en gedifferentieerd. Telefonische contacten en bezoeken aan huis met ‘onbekenden’ lijken minder gebruikelijk. Wat betekent de dalende deelnamebereidheid nu concreet voor de keuze en inrichting van modes? En meer algemeen voor het ontwerp van onderzoek? Daar gaat deze bijeenkomst over.
Het programma bestaat uit vijf presentaties van sprekers uit België en Nederland. Zij vertellen hoe ze onderzoeken meer inclusief maken. De dag wordt afgesloten met een paneldiscussie.
Locatie: Auditorium van het Hendrik Consciencegebouw, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel op loopafstand van station Brussel Noord
Programma:
-
Registratie en inloop: 10:30 - 11:00
-
Dagprogramma: 11:00 - 16:00 (koffie/thee/lunch gratis en inbegrepen)
-
Lezing 1: Hoe meer doelgericht enquêteurs inzetten bij een mixed mode design - Erik Meersseman (StatBEL)
-
Lezing 2: Het inclusief survey-design bij het onderzoek naar gebruik van en de behoefte aan kinderopvang voor baby’s en peuters jonger dan 3 jaar in het Vlaamse Gewest in 2025. - Diederik Vancoppenolle (Agentschap Opgroeien)
-
Lezing 3: De uitdagingen van het ontwikkelen van inclusiever enquêteonderzoek - Joost Kappelhof & Leen Sterckx (Sociaal Cultureel Planbureau)
-
Lezing 4: Over benaderen, begrijpen en (be)spelen: geleerde lessen uit (survey)onderzoek onder kinderen en jongeren - Iris Andriessen, Marjolein Verbercht en Marlinde Melissen (Fontys Hogeschool)
-
Lezing 5: Iedereen telt mee: de weg naar een inclusievere waarneming bij het CBS - Janelle van den Heuvel & Maaike Kompier (Centraal Bureau voor de Statistiek)
-
Paneldiscussie: Hans Verhoeven - General Director IVOX, Geert Loosveldt - Professor emeritus met opdracht KU Leuven, Nathan Rozema - Labyrinth en Femke De Keulenaer - IPSOS BE
-
Borrel: 16:00 - 17:00
Samenvattingen van de lezingen:
Hoe meer doelgericht enquêteurs inzetten bij een mixed mode design - Erik Meersseman (StatBEL): Bij het opzetten van een survey is een dataverzameling enkel op basis van face-to-face enquêtes met behulp van enquêteurs niet meer aan de orde. De middelen die financieel en organisatorisch ter beschikking worden gesteld laten dit niet meer toe. Anderzijds moet een instantie zoals Statbel kiezen voor een methode waarbij alle lagen van de doelgroep voldoende aan bod komen. Statbel is daarom op zoek naar een formule waarbij online enquêtes gecombineerd worden met enquêtes met behulp van enquêteurs. De toegenomen complexiteit van de vragenlijsten laat een combinatie van web enquêtes met postale enquêtes niet meer toe. De combinatie van web enquêtes met enquêteurs werd door Statbel al toegepast bij de laatste editie van de Adult Education Survey en de enquête Gender Based Violance. De inzet van enquêteurs zorgde in beide gevallen tot nieuwe operationele en statistisch uitdagingen waardoor de toegepaste formule niet de oplossing is voor de toekomst. Daarom is Statbel voor de komende editie van de Adult Education Survey op zoek naar een nieuw mixed-mode design via web en enquêteurs, waar de enquêteurs meer doelgericht worden ingezet.
Het inclusief survey-design bij het onderzoek naar gebruik van en de behoefte aan kinderopvang voor baby’s en peuters jonger dan 3 jaar in het Vlaamse Gewest in 2025. - Diederik Vancoppenolle (Agentschap Opgroeien): Dit onderzoek brengt het gebruik van en de behoefte aan kinderopvang voor baby’s en peuters jonger dan drie jaar in Vlaanderen in kaart op basis van een grootschalige, representatieve bevraging. De studie vertrekt van een administratief afgebakende populatie van gezinnen met jonge kinderen en besteedt bijzondere aandacht aan groepen die in onderzoek traditioneel moeilijker bereikt worden, zoals gezinnen in kansarmoede, gezinnen met een moeder van niet‑Belgische origine en gezinnen met beperkte kennis van het Nederlands, Frans of Engels. Om deze gezinnen maximaal te betrekken, werd gewerkt met een combinatie van bevragingsmethoden, waaronder een websurvey, telefonische interviews en face‑to‑face gesprekken in meerdere talen. Daarnaast werden gerichte steekproefstrategieën en wegingen toegepast om vertekeningen in de respons te corrigeren. Tijdens deze studiedag lichten we toe hoe deze aanpak heeft bijgedragen aan robuuste en inclusieve inzichten in opvanggebruik en onvervulde opvangbehoeften, en bespreken we wat dit betekent voor beleidsontwikkeling en verdere monitoring van kinderopvang in Vlaanderen.
De uitdagingen van het ontwikkelen van inclusiever enquêteonderzoek - Joost Kappelhof & Leen Sterckx (Sociaal Cultureel Planbureau): Bij het Sociaal en Cultureel planbureau (SCP) bestaat het meerjarig onderzoeksproject inclusieve methoden van onderzoek. Dat is gericht op het onderzoeken van manieren om het SCP onderzoek inclusiever te maken. In dit onderzoeksproject kijken we naar specifieke groepen in de bevolking die ondanks onze jarenlange inspanningen onvoldoende vertegenwoordigd zijn waarbij we proberen te achterhalen wat ze weerhoudt mee te (kunnen) doen, en wat wij kunnen doen om drempels weg te nemen. In deze presentatie gaan we in op hoe zes inclusieve gedragingen – betrokkenheid, moed, bewustzijn van vooroordelen, nieuwsgierigheid, culturele intelligentie en samenwerking –vertaald kunnen worden naar het onderzoeksproces en daarmee naar aanbevelingen voor het uitvoeren van meer inclusief onderzoek. Ook geven we inzicht in de uitdagingen en de oplossingen die we hebben bedacht om onze richtlijnen voor inclusief onderzoek te vertalen naar kwantitatief onderzoek.
Over benaderen, begrijpen en (be)spelen: geleerde lessen uit (survey)onderzoek onder kinderen en jongeren- Iris Andriessen, Marjolein Verbercht en Marlinde Melissen (Fontys Hogeschool): In 2024 en 2026 deden we, in samenwerking met studenten pedagogiek, grootschalig onderzoek onder kinderen en jongeren (leeftijd 7 tot 26 jaar) in zuid Nederland. Onze ervaringen waren zeer wisselend: sommige dingen verliepen erg goed, andere zaken lieten nogal te wensen over. In deze presentatie brengen we de geleerde lessen bij elkaar en reflecteren we op de vraag: hoe is survey-onderzoek onder kinderen mogelijk?
Iedereen telt mee: de weg naar een inclusievere waarneming bij het CBS - Janelle van den Heuvel & Maaike Kompier (Centraal Bureau voor de Statistiek): Ook het CBS heeft te maken met een dalende deelnamebereidheid. Toch wil het CBS iedereen in Nederland bereiken, ongeacht achtergrond, taalvaardigheid of digitale vaardigheden. Verschillende inclusiviteitsprojecten geven daar invulling aan: van toegankelijker app gebaseerd onderzoek en onderzoek naar mode-effecten, tot een verkenning van niet-kanssteekproeven om jongeren beter te bereiken. In deze lezing worden deze initiatieven kort belicht, waarna er wordt ingezoomd op het meertaligheidsproject. Via pilots en focusgroepen onderzocht het CBS hoe mensen voor wie Nederlands niet de eerste taal is, toch volwaardig kunnen deelnemen, want ook hun stem telt.